مرتب کردن موردها

یکی از کاربردهای اصلی SPSS تجزیه و تحلیل داده هاس.مرتب کردن داده های یک مجموعه داده باعث میشه تجزیه و تحلیل داده ها سریعتر و بهتر انجام بشه و نتایج مورد انتظار هم راحتتر حاصل بشه.

با استفاده از گزینه ی Sort میتوان موردها را در یک مجموعه داده بر اساس مقادیر یک یا چند متغیر مرتب کرد.داده ها میتوانند به صورت صعودی(Ascending) یا نزولی(Descending) مرتب شوند.

برای این منظور از منوی Data گزینه ی Sort Cases رو انتخاب میکنیم.

لیست متغیرهای موجود در Dataset در کادر سمت چپ قابل مشاهده اند.متغیر یا متغیرهای مورد نظر که تمایل دارید موردها بر اساس اونها مرتب بشن رو با کلیک بر روی ► به کادر Sort By منتقل کنید. دقت کنید موردها به ترتیب بر اساس متغیرهای انتخاب شده مرتب میشوند.یعنی اگر چند متغیر رو انتخاب کرده باشید،موردها ابتدا بر اساس متغیر اول مرتب و دسته بندی میشن و بعد داده های موجود در هر دسته بر اساس متغیر بعدی و....

به عنوان مثال مجموعه داده ی زیر شامل پاسخ هایی است که پاسخ دهندگان در مورد جنسیت،ایالت،تعداد فرزندان،سن و شغل خود داده اند.این داده ها را به ترتیب بر اساس سه متغیر اول(جنسیت،ایالت و تعداد فرزندان) مرتب کرده ایم.همونطور که مشاهده میکنید ابتدا موردها بر اساس جنسیت در دو دسته ی Male و Female مرتب شدند.در مرحله ی بعدی کار مرتب سازی داده ها در هر یک از دو دسته بر اساس متغیر بعدی(ایالت) انجام شده و در هر یک از دو دسته ی Male و Female دسته های کوچکتری با نام ایالتهای مربوطه ایجاد شده و در نهایت در هر یک از دسته های کوچکتر داده های مربوط به سن بصورت صعودی مرتب شدند.

 

در نهایت بعد از انتخاب متغیرهای مورد نظر،از کادر Sort Order یکی از دو گزینه ی Ascending (صعودی) و یاDescending  (نزولی) رو برای تعیین نحوه ی مرتب شدن موردها انتخاب کنید.

 

Multiple Response Set

جدولهای سفارشی و نمودارها نوع خاصی از متغیرها رو به نام Multiple Response Set ساپورت میکنند.این متغیرها متغیرهای واقعی نیستند بنابراین نمیتوان آنها را در ویرایشگر داده ها(Data Editor) مشاهده نمود.همچنین این شبه متغیرها در انجام سایر عملیات و محاسبات به رسمیت شناخته نشده و حتی تشخیص هم داده نمیشن. با این حال میتوان آنها را در یک فایل spss تعریف و ذخیره نمود.Multiple Response Set ها از ادغام چند متغیر از یک مجموعه داده ایجاد میشوند و از خروجی های ویژه ی spss به شمار می آیند.این متغیرها از متغیرهای چندگانه برای ثبت پاسخ به سوالها وقتی که پاسخ دهندگان مجازند بیش از یک پاسخ به سوال مورد نظر دهند مورد استفاده قرار میگیرند.با این وجود این متغیرها همانند متغیرهای واقعی رفتار میکنند و تقریبا اغلب عملیاتی که روی متغیرهای واقعی انجام میگیره روی این متغیرها هم اجرا میشه.

با این همه این متغیرها قابلیت Copy/Paste از فایلی به فایل دیگه رو ندارند و برای کپی کردن اونها به فایل هدف تنها میتوان از Copy Data Properties استفاده کرد(همونطور که میدونید متغیرهای معمولی این قابلیت رو دارند که از فایلی کپی و در فایل هدف Paste بشن).

 

تعریف Multiple Response Set:

از منوی Data گزینه ی Define Multiple Response Sets رو انتخاب میکنیم.از کادر Set Definition متغیرهای مورد نظر (دو یا بیشتر از دو متغیر) رو انتخاب مینمائیم.دقت کنید متغیرهای انتخابی همه باید از یک نوع باشند(Nominal ، Ordinal ، Scale).

در کادر Variable Coding نوع متغیر _انشعابی(Dichotomy) یا دسته ای(Category) _ رو انتخاب کنید.

Dichotomy: یک متغیر با تنها دو مقدار ممکن رو انشعابی یا دوبخشی میگن.به عنوان مثال متغیر که دو مقدار yes یا no رو میپذیره.در این حالت برای هر کدوم از مقادیر باید یک کد تعریف کرد.مثلا کد 1 برای yes و یا کد 0برای no.این کد رو باید در Counted Value وارد کنید.

Category: فرض کنید متغیری با نام ملیت دارید که شامل نام ملیتهاست.همونطور که میدونید برای چنین متغیری دهها جواب وجود داره.به چنین متغیرهایی Category گفته میشه.

بعد از انتخاب نوع متغیر،اگر Dichotomy رو انتخاب کرده باشید کادر Category Labels Source فعال میشه.در این کادر باید برچسبی رو برای مجموعه متغیرهای انتخابی تعیین کنید.اگر گزینه اول رو انتخاب کنید.برچسب متغیرهای انتخاب شده به عنوان برچسب مجموعه در output نشون داده خواهد شد.

 

در نهایت باید در کادر Set Name یک اسم و در کادر Set Label یک برچسب برای مجموعه تعیین کنید(تعیین برچسب اختیاریست).با کلیک بر روی Add متغیر تعریف شده که متشکل از چند متغیر هست (Multiple Response Set) رو به کادر Mult. Response Sets منتقل کنید.یک علامت $ بطور اتوماتیک در ابتدای نام مجموعه قرار داده میشه.

با کلیک بر روی OK کار تعریف Multiple Response Set جدید به اتمام میرسه و مشخصات مربوط به اون در Output نشون داده میشه.

همونطور که قبلا هم گفتم با اینکه این شبه متغیرها در یک مجموعه داده تعریف و ذخیره میشن اما قابلیت نمایش در Data Editor رو ندارند.

 

Define Dates

متغیرها انواع مختلفی دارند(که قبلا به اونها اشاره کردم).یکی از انواع متغیرها،متغیرهای Numeric(عددی) هستند.خود این متغیرهای عددی نیز انواع مختلفی دارند.تاریخ و زمان یک نوع از متغیرهای عددی هستند که در این پست به بررسی اونها میپردازم.

برای ایجاد متغیری از زمان یا تاریخ از منوی Data گزینه ی Define Dates رو انتخاب میکنیم.

در کادر Cases Are انواع سری های زمانی رو مشاهده میکنید که این سری ها ترکیبی از یک یا چند عنصر زمانی چون Years(سال) ،Quarters  (فصل) ، Months (ماه) ، Weeks, Work days(5 or 6) (هفته با 5 یا 6 روز کاری) ، Days, Work hour(8) (روز با 8 ساعت کاری) و ..... هستند.سری مورد نظر رو انتخاب میکنیم.در کادر First Cases Is نقطه ی شروع تاریخ رو مشخص میکنیم. این مقدار به اولین داده اختصاص داده میشه.

یک نکته اینکه برای بعضی از عناصر زمانی محدودیت عددی وجود داره به این صورت که عددی که به اونها اختصاص داده میشه نباید خارج از دامنه تعریف شده برای اون مورد باشه.به عنوان مثال در مورد فصل فقط یکی از اعداد 1 تا 4 رو باید وارد کنید.تاکید میکنم که باید وارد کنید.یعنی اگه سری انتخابی شما شامل فصل هست این اجازه رو ندارید که کادر مربوط به اون رو خالی بزارید.

گفتم که برای بعضی از عناصر زمانی دامنه ای وجود داره که فقط میتونید عددی از اون دامنه رو به عنصر مورد نظر اختصاص بدید.این دامنه ها رو در جدول زیر مشاهده میکنید.

	حرف اختصاری	حداقل مقداری که میشه به متغیر داد	حداکثر مقداری که میشه به متغیر داد
سال (Year)	Y	1	محدودیتی نداره
فصل (Quarter)	Q	1	4
ماه Month))	M	1	12
هفته (Week)	W	1	محدودیتی نداره
روز (Day)	D	1	7
ساعت (Hour)	H	0	24
دقیقه (Minute)	MI	0	60
ثانیه (Second)	S	0	60

 

·         برای نمایش تاریخ و زمان در output از حروف اختصاری استفاده میشه که حرف اختصاری مربوط به هر مورد رو در جدول بالا میتونید مشاهده کنید.

 

با تعریف سری زمانی،یک متغیر برای هر عنصر زمان در Dataset ایجاد میشه.اسم این متغیرها با یک underline به اتمام میرسه.همچنین یک متغیر توصیفی از نوع رشته ای به نام Date_  که متشکل از تمام اجزاء سری هست نیز ایجاد خواهد شد.برای مثال اگر سری شما شامل سال ، فصل و ماه باشه،چهار متغیر در dataset ایجاد میشه: Year_ ، Quarter_ ، Month_ و Date_ .

همونطور که قبلا هم گفتم نقطه ی شروعی که ایجاد میکنید،به اولین داده اختصاص داده میشه. تاریخ ایجاد شده بطور تناوبی افزایش پیدا میکنه و تاریخهای بعدی رو میسازه.این افزایش از کوچکترین متغیر شروع میشه و اگه داده های زیادی داشته باشید تا بزرگترین متغیر هم ادامه پیدا میکنه.فرض کنید یک سری زمانی شامل هفته،روز و ساعت ایجاد کردید و به ترتیب به هرکدام اعداد ۸ ،۶ و ۱۹ رو اختصاص دادید.

 

همونطور که مشاهده میکنید مقدار کوچکترین متغیر یعنی ساعت بطور تناوبی افزایش پیدا میکنه و با رسیدن به مقدار 24 به متغیر بعدی یعنی روز یک واحد اضافه میشه و وقتی متغیر روز به عدد 7 رسید یک واحد به متغیر بزرگتر یعنی هفته اضافه میشه و مقدار خود متغیر Day هم به 1 تغییر میکنه و این افزایش تناوبی تا آخرین داده ادامه پیدا میکنه.

نکته ی آخر اینکه با تعریف متغیر زمان،اگر قبلا متغیری از زمان رو در Dataset داشتید،سری جدید جایگزین متغیرهای قبلی خواهد شد.

 

مشخصات سفارشی متغیر

قبل از اینکه مبحث "Custom Attributes" رو شروع کنم یه مطلبی رو عرض کنم. Minaی عزیزخواسته بودن درمورد آزمونK2  و تحلیل جدول Anova و... مطلب بزارم.راستش من آموزش spss رو در این وبلاگ تازه شروع کردم،بخاطر همین این مطالب الآن برای وبلاگ یه مقدار سنگینه.من ترجیح میدم فعلا با مطالب ابتدایی کار رو ادامه بدم چیزی که از همون ابتدا هدفم بوده. ولی اگه واقعا احتیاج دارید،بفرمائید تا براتون mail بزنم.

 

اما  Custom Attributes یا مشخصات سفارشی؛

برای ایجاد مشخصات سفارشی جدید در Variable View، از منوی Data گزینه ی New Custom Attributes رو انتخاب کنید.در پنجره ای که باز میشه متغیر(های) مورد نظر رو به Selected variablesمنتقل کنید.

در جلوی کادر Attributes name یک نام رو برای مشخصه وارد کنید.دقت کنید که این نام تابع قواعد نحوی نام متغیر هست.در جلوی کادر Attributes Value مقداری که مد نظرتون هست رو وارد کنید.اگر چند متغیر رو انتخاب کرده باشید این مقدار به همه ی اونها اختصاص داده میشه.البته میتونید این باکس رو خالی بزارید و بعدا برای هر متغیر مقدار جداگانه ای رو تعیین کنید(در Variable View).گزینه ی بعدی در این پنجره Display attribute in the Data Editor هست. برداشتن تیک این گزینه باعث میشه مشخصه در Data Editor نشون داده نشه.با کلیک بر روی Display Define List of Attributes کادری حاوی لیستی از مشخصه های تعریف شده ی قبلی در ذیل این گزینه باز میشه.

بعد از تعریف مشخصه یک ستون با نامی که به مشخصه دادید در Variable View ایجاد خواهد شد که مقادیر مشخصه در اون قرار داده میشه.اگر باکس Attributes Value رو خالی گذاشته باشید در این ستون و در مقابل متغیرهایی که مشخصه برای اونها تعریف شده،عبارت "Empty" قرار داده میشه.با انتخاب خانه ی مورد نظر مقداری که مد نظرتون هست رو برای متغیرها وارد کنید.در ضمن اگر قصد دارید برای یک مشخصه مقادیر متفاوتی رو وارد کنید بر روی مربع کنار Empty کلیک کنید.در پنجره ی باز شده بر روی Add کلیک کرده و مقدار مورد نظر رو وارد کنید.برای تائید مقادیر بر روی ok کلیک کنید.عبارت Array در داخل سلول به این معنی هست که به متغیر مقادیر متفاوتی اختصاص داده شده.

نهایتا بعد از تعریف مشخصه ها،لیستی از اونها در spss ایجاد میشه.برای دیدن این لیست از منوی View بر روی Display Custom Attributes کلیک کنید.

 

در پنجره ای که باز میشه و در کادر Select custom…. لیستی از مشخصه های سفارشی تعریف شده رو مشاهده میکنید.مشخصه های مورد نظرتون رو برای نمایش در Data editor (البته در variable view) تیکدار و نهایتا بر روی OK کلیک کنید.